Nội dung chính
Thái Miếu nhà Hậu Lê ở Bố Vệ, Thanh Hóa không chỉ là di tích lịch sử mà còn là minh chứng sống động cho sự kính trọng của triều Nguyễn đối với một vương triều huy hoàng.
Nhà Hậu Lê: Triều đại kéo dài 361 năm
Nhà Hậu Lê (1428‑1789) là triều đại duy nhất kéo dài hơn ba thế kỷ trong lịch sử phong kiến Việt Nam, bắt đầu từ vua Lê Lợi (Thái Tổ) – người giải phóng đất nước khỏi quân Minh, và kết thúc sau thời kỳ trung hưng của Lê Trung Hưng.
Quá trình dời dựng Thái Miếu về Bố Vệ, Thanh Hóa
Vua Gia Long, người sáng lập triều Nguyễn, đã quyết định dời miếu thờ các vua Lê từ Thăng Long về miền Bắc, cụ thể là làng Bố Vệ (huyện Đông Sơn, Thanh Hóa), để “giữ hậu đạo” và thể hiện sự tôn kính lịch sử.
- 1802: Gia Long thăm Thanh Hóa, lắng nghe câu chuyện của người dân Bố Vệ về miếu Lê cổ.
- 1804: Theo chỉ đạo của hoàng đế, Lê Duy Hoán – Địa chủ Diên Tự – chuyển thánh vị Lê Thái Tổ và các vị vua Lê khác từ Thái Miếu và Thế Miếu ở Thăng Long về Bố Vệ, lập thành Thái Miếu mới.
- Đặc điểm kiến trúc: Miếu được xây theo dạng chữ “Công”, trung tâm thờ Lê Thái Tổ, hai bên là các vị vua kế tiếp, và chỉ thực hiện lễ nghi tại “án chính” vào các ngày lễ trọng đại.
Chính sách bảo trợ của triều Nguyễn
Để duy trì miếu thờ, các vua Nguyễn đã đưa ra những biện pháp tài chính và nhân sự cụ thể:
- 1802: Gia Long phong Lê Duy Hoán làm Diên Tự công, cấp cho cộng đồng 1.016 người, 10.000 mẫu ruộng, và thu hơn 2.600 quan tiền cùng 370 quan tiền kho cho lễ tế.
- 1808: Thêm 48 người dân Bố Vệ được quyền đóng góp “miếu phu”, giảm bớt gánh nặng cho hai thôn Mật Sơn và Tạnh Xá trước đây.
- 1835 (Minh Mệnh): Cấp 100 mẫu tự điền và 60 người phu để bảo quản miếu, đồng thời quy định thu thập thóc tặng miếu hơn 6.000 hộc hàng năm.
- 1839 (Minh Mệnh): Tổ chức lễ “Thanh minh” tại miếu, cử viên khoa đạo đến tế và chuẩn bị lễ phẩm tam sinh.
- 1874 (Tự Đức): Nhận 800 quan tiền và 30 người phu để duy trì hoạt động lễ nghi.
Ý nghĩa lịch sử và văn hoá
Thái Miếu nhà Hậu Lê không chỉ là nơi thờ cúng tổ tiên của dòng họ Lê mà còn là biểu tượng cho sự tôn trọng của triều Nguyễn đối với một thời kỳ huy hoàng đã tạo nền tảng cho nền văn hoá và kinh tế Việt Nam. Việc duy trì và tài trợ miếu thể hiện một chính sách “tôn trọng di sản” sâu sắc, giúp bảo tồn giá trị lịch sử cho các thế hệ sau.
Minh Châu – Nhật Phương
