Nội dung chính
Quy định mới và tác động ngay lập tức
Từ ngày 1/1/2026, mọi hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh thương mại điện tử có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ phải xuất hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng. Đây là bước chuyển mình quan trọng trong việc chuẩn hoá thị trường, nhưng đồng thời cũng tạo ra một làn sóng lo lắng sâu rộng trong cộng đồng người bán online.
Thực tế từ góc nhìn người bán
Chị Thanh, một người bán hàng xách tay mỹ phẩm và thực phẩm chức năng tại Hà Đông, chia sẻ: “Mình đang gấp rút đẩy hết các mã hàng không có hóa đơn, thậm chí phải chấp nhận lỗ nhẹ để giảm tồn kho. Khi luật siết chặt, việc không có hóa đơn đầu vào sẽ khiến mình không thể xuất hóa đơn bán ra hợp pháp.”
Chị Thanh không phải là trường hợp duy nhất. Trong các nhóm kinh doanh online, từ “xuất hóa đơn”, “truy thu thuế” đến “sang nhượng shop” đã trở thành những từ khóa phổ biến, phản ánh mức độ lo lắng của hàng ngàn chủ shop.
Thách thức về hóa đơn đầu vào
Hầu hết các shop online hiện nay nhập hàng từ nguồn tiểu ngạch hoặc xách tay, nghĩa là không có chứng từ gốc. Khi phải xuất hóa đơn bán ra, họ gặp bế tắc: không thể chứng minh nguồn gốc hàng hóa, dẫn đến rủi ro pháp lý.
Luật sư Lê Hiếu (Công ty Luật Hiếu Hùng) giải thích: “Theo Luật Quản lý thuế 2019 (sửa đổi 2024), không có cơ chế hồi tố để hợp thức hoá hóa đơn đầu vào đã mua trong quá khứ. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp khai báo trung thực, lập biên bản kiểm kê và gửi giải trình cho cơ quan thuế, họ vẫn có thể tránh bị xử phạt.”
Hướng dẫn khai báo trung thực
- Chuẩn bị bảng kê chi tiết hàng tồn kho không có hóa đơn.
- Lập biên bản kiểm kê, kèm sao kê ngân hàng, biên nhận mua hàng.
- Gửi văn bản giải trình tới Chi cục Thuế quản lý trước 1/1/2026.
Chi phí vận hành và áp lực lợi nhuận
Đối với một shop có doanh thu 1 tỷ đồng/năm, số lượng đơn hàng có thể lên tới hàng chục nghìn. Việc phải xuất hóa đơn điện tử cho mỗi đơn hàng đồng nghĩa với việc cần một hệ thống kế toán chuyên nghiệp, phần mềm quản lý và nhân sự chuyên trách.
Theo một nguồn tin nội bộ, chi phí thuê kế toán và phần mềm kế toán cho một shop quy mô này có thể chiếm tới 5‑7% doanh thu, trong khi biên lợi nhuận của ngành bán lẻ online hiện nay chỉ khoảng 3‑4%.
Những chi phí chính
- Phí phần mềm kế toán và dịch vụ xuất hóa đơn điện tử.
- Chi phí nhân sự (kế toán, kiểm kê, xử lý thuế).
- Phí sàn thương mại điện tử tăng lên do yêu cầu tích hợp hệ thống hóa đơn.
Giải pháp chiến lược cho các chủ shop
Chuyển sang nguồn hàng chính ngạch là hướng đi được nhiều người bán đề xuất, dù lợi nhuận có thể giảm nhưng tính hợp pháp và khả năng duy trì lâu dài sẽ cao hơn.
Luật sư Lê Hiếu cũng đề xuất: “Cơ quan quản lý nên xem xét phân nhóm ngành nghề, áp dụng ngưỡng doanh thu linh hoạt để tránh gánh nặng không cân xứng. Trong thời gian chờ điều chỉnh, các doanh nghiệp nên tập trung vào việc chuẩn hoá quy trình, minh bạch dòng tiền và xây dựng hệ thống kế toán nội bộ.”
Các bước thực tiễn
- Đánh giá lại danh mục hàng hoá: tách riêng các mặt hàng có nguồn gốc rõ ràng và chuyển chúng sang kênh bán chính ngạch.
- Đầu tư vào phần mềm xuất hóa đơn điện tử tích hợp sàn TMĐT (ví dụ: MISA, Fast Accounting).
- Tăng cường đào tạo nhân viên về quy trình khai báo thuế và kiểm kê hàng tồn.
Triển vọng ngắn hạn và lời khuyên cuối cùng
Trong ngắn hạn, giá thành sản phẩm có khả năng tăng do chi phí thuế và vận hành cao hơn. Người tiêu dùng sẽ cảm nhận sự thay đổi qua mức giá và giảm các chương trình khuyến mãi.
Nhưng từ góc độ dài hạn, quy định mới sẽ tạo ra một môi trường cạnh tranh lành mạnh, loại bỏ các mô hình kinh doanh “đen” và bảo vệ người tiêu dùng.
Đối với các chủ shop online, thời gian từ nay đến 1/1/2026 không còn là lúc để than phiền mà là cơ hội để tái cấu trúc mô hình, minh bạch hoá dòng tiền và chuẩn bị cho một thị trường công bằng hơn.
