Việt Nam đã đạt kim ngạch 300 triệu USD từ xuất khẩu bột cá trong năm 2025, mở ra tiềm năng to lớn cho việc khai thác phụ phẩm thủy sản.

Xuất khẩu bột cá đạt 300 triệu USD

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xác nhận rằng giá trị xuất khẩu bột cá năm 2025 đạt khoảng 300 triệu USD. Số liệu này chỉ tính phần xuất khẩu, chưa bao gồm tiêu thụ nội địa, cho thấy quy mô thị trường còn dư thừa đáng kể.

Vai trò của bột cá trong chuỗi giá trị

Bột cá là nguồn protein, axit amin và chất béo dồi dào, thường được dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm, thủy sản và thậm chí thú cưng. Ngoài ra, nó còn được ứng dụng làm phân bón hữu cơ, giúp cải thiện độ phì của đất.

Nhu cầu toàn cầu và vị thế của Trung Quốc

Theo FAO, nhu cầu nhập khẩu bột cá toàn cầu đang tăng mạnh. Peru chiếm khoảng 20% sản lượng toàn cầu, trong khi Trung Quốc là quốc gia nhập khẩu lớn nhất, chiếm tới 90% thị phần.

Sản lượng thủy sản Việt Nam và tiềm năng bột cá

Theo Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tổng sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn, tăng 3% so với năm trước. Trong đó, nuôi trồng đóng góp 6,1 triệu tấn (tăng 5,1%). Sản lượng thức ăn thủy sản năm 2025 lên tới 5,39 triệu tấn, trong đó bột cá chiếm một phần quan trọng.

Doanh nghiệp Việt Nam tận dụng phụ phẩm

Tại TP.HCM, Công ty TNHH Phúc Lộc thu mua khoảng 60 tấn phụ phẩm cá/ngư thuyền mỗi ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, tạo doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu nhận hỗ trợ công nghệ, doanh nghiệp có thể nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.

Công ty TNHH Tứ Hải đã biến xương cá đục thành sản phẩm xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, đem lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Viện Nghiên cứu hải sản phía Nam cũng khai thác ghẹ tạp để sản xuất bột chitosan, giá bán tới 1.000 USD/kg, phục vụ ngành y tế và nông nghiệp.

Tiềm năng phụ phẩm trong tương lai

Theo dự báo, đến 2030, phụ phẩm tôm sẽ đạt 650.000 tấn, giá trị 80‑100 triệu USD; cá tra 1,3 triệu tấn, giá trị hơn 500 triệu USD. Các phần như đầu, xương, vỏ tôm có thể chuyển sang nguyên liệu sản xuất peptide, enzyme, vật liệu sinh học và bao bì phân hủy.

TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu Hải sản phía Nam nhấn mạnh rằng việc công nhận phụ phẩm là “ngành công nghiệp quan trọng” và đưa ra các chính sách thuế ưu đãi, tín dụng xanh sẽ kích thích đầu tư công nghệ, biến rác thải thành “vàng xanh” cho nền kinh tế biển.

Việc đưa bột cá vào danh mục quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, thay vì chỉ thuộc ngành chăn nuôi, được đề xuất để phản ánh đúng giá trị kinh tế và hỗ trợ các doanh nghiệp khai thác tối đa nguồn tài nguyên này.