Hơn 200 học sinh đến từ 12 trường THPT tại Hà Nội đã có cơ hội đối thoại trực tiếp với GS. Takaaki Kajita – người đoạt Giải Nobel Vật lý 2015.

Sự kiện giao lưu khoa học với GS. Takaaki Kajita – Nobel Physics 2015

Vào chiều ngày 16/1, Đại học Phenikaa tổ chức buổi giảng đại chúng về sóng hấp dẫn, thu hút hơn 200 học sinh từ 12 trường THPT Hà Nội. Hoạt động là một phần của Hội thảo quốc tế chuyên sâu về sóng hấp dẫn (15‑16/1), với sự tham gia của các nhà khoa học hàng đầu từ Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc và Hong Kong.

Sóng hấp dẫn – Cửa sổ mới mở ra vũ trụ

Sóng hấp dẫn là hiện tượng mà Albert Einstein dự đoán vào năm 1916 và lần đầu được phát hiện trực tiếp vào năm 2015. Khi một sóng hấp dẫn đi qua Trái Đất, khoảng cách giữa hai gương phản xạ cách nhau 4 km trong hệ đo giao thoa laser chỉ thay đổi tới 10⁻¹⁶ cm – nhỏ hơn kích thước hạt nhân nguyên tử. Độ nhạy này cho phép các nhà khoa học “quan sát” các sự kiện vũ trụ cực đoan như va chạm lỗ đen hay sao neutron, những hiện tượng mà kính thiên văn truyền thống không thể ghi nhận.

Khi kết hợp với dữ liệu neutrino, tia gamma và các tín hiệu điện từ khác, sóng hấp dẫn tạo nên một dạng thiên văn học đa thông tin, mở ra khả năng nghiên cứu cấu trúc bên trong và quá trình tiến hóa của vũ trụ ở mức độ chi tiết chưa từng có.

Học sinh đặt câu hỏi: Từ AI đến dự án nghiên cứu

Phiên đối thoại trực tiếp giữa GS. Kajita và các học sinh đã xoay quanh ba chủ đề trọng tâm:

• Cách các nhà khoa học phát hiện tín hiệu sóng hấp dẫn trong môi trường nhiễu nền khổng lồ.
• Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong xử lý khối dữ liệu khổng lồ.
• Mối liên hệ giữa nghiên cứu cơ bản và các công nghệ ứng dụng trong đời sống.

Phương Mai, học sinh Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, đã hỏi: “Một học sinh THPT cần làm gì để tham gia dự án nghiên cứu lớn?”. GS. Kajita trả lời: “Môi trường đại học nghiên cứu là chìa khóa. Hãy kết nối với các giảng viên tại Đại học Phenikaa – chúng tôi đang hợp tác trong các dự án sóng hấp dẫn. Đam mê và sự chủ động là yếu tố quyết định.”

Bài học cho thế hệ trẻ và lời khuyên từ nhà Nobel

Buổi giao lưu đã chứng minh rằng khoa học đỉnh cao không còn là “tri thức đóng kín”. Khi các nhà khoa học mở cửa, thế hệ trẻ có thể tham gia bằng câu hỏi và tư duy phản biện. Lời khuyên của GS. Kajita – “kết nối, chủ động và không ngừng học hỏi” – đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho hơn 200 học sinh, khuyến khích họ xem nghiên cứu khoa học như một hành trình cá nhân, không chỉ là nhiệm vụ của chuyên gia.

Đối với các trường THPT và các tổ chức giáo dục, đây là mô hình mẫu để tạo cầu nối giữa giáo dục phổ thông và nghiên cứu quốc tế, giúp học sinh tiếp cận sớm với các công nghệ tương lai như AI, xử lý dữ liệu lớn và thiên văn học đa thông tin.

Hãy chia sẻ câu chuyện này, khuyến khích các em học sinh đặt câu hỏi và tìm kiếm cơ hội thực tế trong các dự án nghiên cứu. Đó là cách duy nhất để nuôi dưỡng thế hệ nhà khoa học của ngày mai.

Hải Bình