BM-21 Grad, biểu tượng của hỏa lực “mưa đá”, đã không thể ngăn chặn cuộc đột kích không quân Mỹ vào Venezuela vào đầu năm 2026.

Tổng quan về hệ thống pháo phản lực BM-21 Grad

BM-21 Grad, hay còn gọi “Grad” (tiếng Nga “mưa đá”), là một hệ thống phóng rocket đa nòng được Liên Xô thiết kế vào cuối những năm 1960. Với 40 ống phóng 122 mm gắn trên nền xe tải 6×6 (Ural‑375D hoặc Ural‑4320), mỗi bệ có khả năng phóng 40 đạn trong vòng 20 giây, tạo ra “mưa đạn” có tầm bắn tiêu chuẩn 20 km và có thể lên tới 40 km khi dùng đạn nâng cấp 9M521.

Thông số kỹ thuật chủ chốt

• Đạn: rocket 122 mm, trọng lượng mỗi quả ≈ 66,6 kg.
• Tầm bắn: 20 km (đạn chuẩn), 40 km (đạn nâng cấp).
• Độ chính xác: khoảng 1‑2 % tầm bắn, thích hợp cho việc bao phủ diện rộng 1‑2 ha.
• Thời gian chuẩn bị: 3‑5 phút để sẵn sàng bắn, 7‑10 phút để nạp lại.
• Khả năng di chuyển: tốc độ tối đa 75 km/h, phạm vi hoạt động 750 km.

BM-21 Grad tại Venezuela

Giữa năm 2008‑2011, Venezuela đã nhập khẩu 24 bộ BM-21 Grad từ Nga trong khuôn khổ chương trình hiện đại hoá quân đội do Hugo Chávez khởi xướng. Các bệ pháo được bố trí tại các vị trí chiến lược dọc bờ biển Caribbean, trong đó nổi bật là khu vực bãi biển Lechería (bang Anzoátegui), nơi hướng về phía hạm đội Mỹ.

Hệ thống thường hoạt động phối hợp với bộ binh, xe bọc thép và các đơn vị hải quân, tạo thành một “đường hào” phòng thủ đa lớp. Theo armyrecognition.com, Venezuela đã có khả năng nâng cấp một số loại rocket bằng công nghệ dẫn đường cơ bản (quán tính, GPS) để cải thiện tầm bắn và độ chính xác.

Cuộc đột kích Mỹ 3/1/2026: BM-21 Grad có thực sự “đánh bại”?

Trong chiến dịch đột kích nhằm bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, lực lượng không quân Mỹ đã triển khai hơn 150 máy bay đa dạng (F‑35, F‑18, và UAV) để triệt hạ hệ thống phòng không và phá hủy các vị trí hạ tầng quan trọng. Các báo cáo từ Al Jazeera cho thấy không có bằng chứng nào chứng minh BM-21 Grad đã được sử dụng hoặc bị tiêu diệt trong quá trình này.

Nguyên nhân chính là:

• Chiến dịch tập trung vào không kích và đặc nhiệm, không tạo ra “đối đầu mặt đất” quy mô lớn.
• Hệ thống BM-21 không có khả năng tự bảo vệ trước không lực hiện đại và các biện pháp điện tử (jamming, radar‑guided missiles).
• Độ chính xác thấp khiến nó không phù hợp với mục tiêu “điểm” mà Mỹ ưu tiên.

Những hạn chế bộc lộ và con đường nâng cấp

Từ góc độ công nghệ, BM-21 Grad thuộc thế hệ “cơ khí‑hóa học” thiếu hệ thống dẫn đường hiện đại so với các nền tảng Tây như M270 MLRS hay HIMARS. Để duy trì tính hiệu quả, Venezuela cần:

1. Trang bị module dẫn đường GPS/INS cho rocket, giảm độ lệch tới dưới 10 m.
2. Áp dụng hệ thống ổn định điện tử và cảm biến thời tiết để giảm ảnh hưởng của gió.
3. Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để tính toán góc bắn tối ưu trong thời gian thực.

Kết luận

Mặc dù BM-21 Grad vẫn là trụ cột quan trọng trong kho vũ khí của Venezuela nhờ chi phí thấp và khả năng di động, sự kiện đột kích năm 2026 đã làm lộ rõ những bất cập khi đối đầu với không quân và công nghệ điện tử hiện đại. Đối với các lực lượng đang dựa vào hệ thống cũ, việc đầu tư nâng cấp công nghệ dẫn đường và tích hợp AI sẽ là “cầu nối” quyết định giữa sức mạnh truyền thống và nhu cầu chiến tranh bất đối xứng ngày càng tăng.