Nội dung chính
Cách mạng Tháng Tám mở ra một thời kỳ mới, nhưng ngân khố mới thành lập chỉ còn 1,23 triệu đồng Đông Dương và phải đối mặt với hàng loạt thách thức tài chính.
Bối cảnh lịch sử và nhu cầu tài chính
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước gặp nhiều thuận lợi nhưng cũng dính vào vô vàn khó khăn, đặc biệt là các vấn đề cấp bách về kinh tế và tài chính.
Các biện pháp tài chính ban đầu
Chính phủ lâm thời đã khởi động các phong trào “Quỹ độc lập” và “Tuần lễ vàng”. Nhân dân tham gia nhiệt tình, góp 370 kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương. Đồng thời, chính phủ đưa ra các chế độ đóng góp như Đảm phụ quốc phòng, Quỹ tham gia kháng chiến, Quỹ công lương, và phát hành công trái, công phiếu kháng chiến để huy động vốn.
Chiến tranh tiền tệ với thực dân Pháp
Chỉ ba tuần sau khi nước Cộng hòa ra đời, thực dân Pháp cùng quân đội Anh chiếm lại Nam Bộ, gây ra các hành động phá hoại tiền tệ. Tháng 10/1945, Ngân hàng Đông Dương tự ý in giấy bạc 100 đồng mới. Chính phủ nhanh chóng dán dấu của Ngân khố lên những tờ tiền hợp pháp, trong khi các tờ không có dấu bị coi là tiền giả.
Thành lập khu vực tiền tệ riêng biệt
Để ngăn chặn việc chia cắt lãnh thổ và ổn định giá cả, Chính phủ Kháng chiến Trung ương quyết định thành lập ba khu vực tiền tệ: Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ. Đồng thời, tiến hành in và đúc tiền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (VNDC) nhằm tạo lập một nền tiền tệ độc lập, tự chủ, là công cụ quan trọng cho kháng chiến và kiến quốc.
Sự ra đời và phát hành tiền VNDC
Với mục tiêu thay thế giấy bạc Đông Dương, ngày 30/4/1948 Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 180/SL tuyên bố tất cả các loại giấy bạc của Ngân hàng Đông Dương không còn giá trị trong vùng kháng chiến. Tiền VNDC được phát hành theo các mệnh giá đa dạng, đồng thời quy định đổi tiền đồng cũ sang tiền VNDC với tỷ giá ưu đãi (1 đồng bạc = 20 đồng tiền đồng).
Quy định và chuyển đổi tiền tệ
Ngày 12/4/1948, Sắc lệnh 167/SL quy định người dân có tiền đồng cũ có thể đổi sang tiền VNDC trong vòng hai tháng với tỷ giá 1 đồng bạc ăn 20 đồng tiền đồng. Các đồng tiền quan kim, quốc tệ do quân đội Tưởng Giới Thạch mang vào miền Bắc vào tháng 9/1945 cũng đã được thu hồi và đổi sang VNDC sau Hiệp ước Trùng Khánh 1946.
Những nỗ lực này không chỉ giúp duy trì tài chính trong thời kỳ kháng chiến mà còn đặt nền móng cho hệ thống tiền tệ độc lập của Việt Nam sau này.
